brak komentarzy

Autorytet w kościele: Reformacja a rzymski katolicyzm

Dwa spojrzenia na autorytet w kościele: Reformacja a rzymski katolicyzm.

Wyobraźmy sobie trójnożny stołek. Teraz w myślach oznaczmy sobie jedną z jego nóg jako „Pismo Święte”, drugą nogę jako „Tradycja”, a trzecią nogę jako „Magisterium” (za chwilę te nazwy zostaną wyjaśnione). Tak wygląda obraz trójdzielnej struktury autorytetu dla Kościoła rzymskokatolickiego.

Teraz wyobraźmy sobie marmurową kolumnę wspierającą, powiedzmy, posąg. Na tej kolumnie wyobraźmy sobie etykietę z napisem „Pismo Święte”. Oto ilustracja struktury autorytetu dla kościołów protestanckich.

Dwie rzeczy powinny się nam od razu rzucić w oczy. Struktury autorytetu dla tych dwóch gałęzi chrześcijaństwa są bardzo różne. Jedna jest jak trójnożny stołek; druga jest jak marmurowa kolumna. I w obu jest jeden wspólny element: Pismo Święte.

RZYMSKOKATOLICKI STOŁEK

Porównajmy więc i zestawmy ze sobą te dwa podejścia do autorytetu, wyobrażając sobie najpierw trójnożny stołek.

Pismo Święte

Rzymskokatolicka struktura autorytetu składa się z trzech elementów. Pierwszy, Pismo Święte, jest spisanym Słowem Bożym. Kościół katolicki uważa, że Biblia jest natchniona przez Boga, stanowi autorytet (wraz z Tradycją i Magisterium), jest prawdziwa (być może nawet nieomylna) i ma moc przemieniania grzeszników. Rzymskokatolicki Nowy Testament jest identyczny z protestanckim, ale Stary Testament się różni. Wersja rzymskokatolicka zawiera apokryfy, to jest siedem dodatkowych ksiąg: Tobiasza, Judyty, Mądrości, Mądrości Syracha, Barucha oraz Pierwsza i Druga Machabejska. Ma też dodatkowe fragmenty wtórnokanoniczne w Księdze Estery i Daniela. Katolickie wierzenia, takie jak czyściec (2 Mch 12:38-46) i konieczność zasłużenia sobie na życie wieczne (Syr 16:14), opierają się na tych dodatkowych pismach. Co ważne, chociaż kościoły katolickie i protestanckie odwołują się do Pisma Świętego, musimy zdawać sobie sprawę, że nie mają one tego samego Pisma.

Tradycja

Drugim elementem autorytetu dla Kościoła rzymskokatolickiego jest Tradycja. Odnosi się ona do nauk Jezusa ustnie przekazanych Jego apostołom, którzy z kolei ustnie przekazali te nauki swym następcom, biskupom kościoła, a ci ostatni do tej pory nadal je pielęgnują i chronią. Czasami, jako głowa Kościoła katolickiego, papież ogłaszał element tej tradycji jako oficjalny dogmat, który jest obowiązujący w sumieniu wiernych. Na przykład w roku 1854 Papież Pius IX ogłosił Niepokalane Poczęcie Maryi1, a w 1950 roku Papież Pius XII ogłosił Wniebowzięcie Marii2.

Co ważne, Kościół katolicki „swoją pewność odnośnie do wszystkich spraw objawionych czerpie nie z samego tylko Pisma Świętego. Toteż i Pismo Święte, i Tradycję należy przyjmować z jednakim szacunkiem i pietyzmem i otaczać taką samą czcią”3. Objawienie Boże składa się z Pisma Świętego i Tradycji – a nie są one dwoma źródłami, ale stanowią dwa aspekty autorytatywnego objawienia Bożego.

Magisterium

Magisterium jest trzecim elementem autorytetu dla Kościoła. Ten urząd nauczycielski Kościoła katolickiego składa się z papieża wraz z biskupami pozostającymi w jedności z nim. Do obowiązków tego urzędu należy autorytatywne ustalanie kanonu Pisma Świętego, autorytatywna interpretacja Pisma Świętego oraz autorytatywne ogłaszanie i interpretacja Tradycji4. „W związku z tym Kościół katolicki posiada trzyczęściową strukturę autorytetu: spisane Pismo Święte, Tradycję i Magisterium. Tak jak trzy nogi trójnożnego stołka, zapewniają wsparcie dla tego, kto na nim siedzi, te trzy elementy dostarczają Boże objawienie i jego autorytatywną interpretację dla Kościoła”5.

KOLUMNA PROTESTANCKA

Teraz zmieńmy w myślach obraz trójnożnego stołka na obraz marmurowej kolumny.

Struktura autorytetu dla protestantów składa się z jednego elementu: Pisma Świętego jako spisanego Słowa Bożego, natchnionego przez Boga, autorytatywnego, prawdziwego, wystarczającego, koniecznego, jasnego i przemieniającego grzeszników. W przeciwieństwie do rzymskich katolików, protestanci trzymają się zasady sola Scriptura: Pismo Święte jest jedynym autorytetem dla Kościoła, ostatecznie determinującym doktrynę, praktykę, wiarę, kult i służbę. W czasie Reformacji zasada ta została sprzęgnięta z wyraźnym odrzuceniem struktury autorytetu Kościoła rzymskokatolickiego. Tylko Pismo Święte, a nie Pismo Święte plus Tradycja, plus Magisterium, jest autorytetem dla Kościoła.

W tym punkcie musimy zrobić trzy zastrzeżenia: po pierwsze, autorytet biblijny musi zawsze odnosić się do samego Boga, który jako suwerenny Pan objawia sam siebie i swoje drogi poprzez natchnione, a tym samym autorytatywne, Pismo Święte. Bóg jest nieodłącznie związany ze swoim Słowem. W związku z tym posłuszeństwo Słowu Bożemu oznacza posłuszeństwo w stosunku do samego Boga. Nieposłuszeństwo Słowu Bożemu jest nieposłuszeństwem wobec Boga. Zaufanie Słowu Bożemu jest zaufaniem samemu Bogu. Brak zaufania wobec Słowa Bożego jest brakiem zaufania wobec samego Boga. Według słów Timothy’ego Warda: „Bóg tak identyfikuje się ze swoimi słowami, że cokolwiek ktoś czyni ze słowami Bożymi… czyni to bezpośrednio Bogu”. To stwierdzenie nie równa Boga z Jego Słowem. Ale wyraźnie świadczy o tym, że Bóg, do którego należy wszelka władza, aby nakazywać to, co wierzący powinni robić i w co wierzyć, a także, aby zabraniać tego, czego nie wolno im robić i w co nie wolno im wierzyć, stoi za swoim autorytatywnym Słowem6. Tak więc autorytet Słowa Bożego idzie w parze z autorytetem Ducha Świętego, który zainspirował to Słowo (2 P 1:19-21, 2 Tym 3:15-17) i umożliwia Kościołowi zrozumienie go (1 Kor 2:10-16).

Po drugie, sola Scriptura jest zasadą ostatecznego autorytetu, co nie oznacza, że Kościół nie posiada żadnego innego autorytetu. Chociaż kościoły protestanckie słusznie odrzucają Tradycję (przez wielką literę T) Kościoła katolickiego, nie odrzucają tradycji (przez małe t) ani zgromadzonej mądrości historycznego Kościoła. Przykładami takiej tradycji są doktryny Trójcy Świętej (jeden Bóg, trzy osoby) i Chrystusa (jedna osoba, dwie natury), które zostały wykute we wczesnym kościele.

Podczas gdy Pismo Święte posiada autorytet magisterialny (prowadzący) dla kościołów protestanckich, tradycja posiada autorytet ministerialny (służebny). Podczas gdy Pismo cieszy się ostatecznym autorytetem, tradycja cieszy się domniemanym autorytetem. Przy założeniu, że opiera się ona na Piśmie, dobrze podsumowuje Pismo Święte i od początku była uznawana przez Kościół, tradycję należy uważać za prawdziwy drugorzędny autorytet, dopóki nie udowodni się jej błędu7.

Po trzecie, kościoły protestanckie charakteryzują się pewnym rodzajem autorytatywnego zarządzania. W kongregacjach pastorzy / starsi wykonują swój urząd w oparciu o autorytet przekazany im przez Jezusa Chrystusa, Głowę Kościoła. Tak więc są odpowiedzialni za to, aby nauczać (1 Tym 3:2; 5:17; Ef 4:11), prowadzić (1 Tym 3:5, 5:17), modlić się (zwłaszcza o chorych, Jk 5:13-16) i paść trzodę Bożą (1 P 5:1-4). Posiadają niezbędny autorytet do wykonywania tych obowiązków. Członkowie kościoła są również odpowiedzialni między innymi za przyjmowanie i ekskomunikowanie członków (Mt 18:15-20), a także zatwierdzanie kluczowych decyzji swoich pastorów (na przykład roczny budżet i zmiany w statucie kościoła). Posiadają także niezbędny autorytet do wykonywania tych obowiązków.

W innych kościołach protestanckich autorytatywną rolę pełnią biskupi (władza episkopalna) lub lokalni starsi sprawujący władzę poprzez prezbiteria, synody i zgromadzenia ogólne (władza prezbiteriańska). Żadna z tych struktur nie jest w najmniejszym stopniu podobna do autorytetu Magisterium Kościoła rzymskokatolickiego.

W przeddzień pięćsetnej rocznicy Reformacji protestanckiej nasze myśli powinny być skupione na marmurowej kolumnie, a nie na trójnożnym stołku. Sola Scriptura to coś więcej niż tylko motto reformacji. To struktura autorytetu dla kościołów protestanckich.


O autorze: Gregg R. Allison jest profesorem teologii chrześcijańskiej w Seminarium The Southern Baptist Theological Seminary.

  1. Papież Pius IX, Ineffabilis Deus (December 8, 1854). http://www.papalencyclicals.net/pius09/p9ineff.htm
  2. Papież Pius XII, Munificentissimus Deus  (November 1, 1950). http://w2.vatican.va/content/pius-xii/en/apost_constitutions/documents/hf_p-xii_apc_19501101_munificentissimus-deus.html
  3. Art. 82 Katechizmu Kościoła Katolickiego, Wydanie II poprawione, Pallotinum 2002, str. 38.
  4. Według Kościoła Katolickiego, Zadanie autentycznej interpretacji słowa Bożego, spisanego czy przekazanego przez Tradycję, powierzone zostało samemu tylko żywemu Urzędowi Nauczycielskiemu Kościoła” (Katechizm Kościoła Katolickiego, 85)
  5. Gregg R. Allison, Roman Catholic Theology and Practice: An Evangelical Assessment (Wheaton: Crossway, 2014), 80
  6. Timothy Ward, Words of Life: Scripture as the Living and Active Word of God, (Downers Grove, IL: IVP Academic, 2009), 27
  7. Gregg R. Allison, The Corpus Theologicum of the Church and Presumptive Authority, w Derek J. Tidball, Brian S. Harris, and Jason S. Sexton, eds., Revisioning, Renewing, Rediscovering the Triune Center: Essays in Honor of Stanley J. Grenz (Eugene, OR: Cascade, 2014), 313-339

Możliwość dodawania komentarzy nie jest dostępna.